Sống sứ điệp Mùa Chay 2025: Cùng nhau bước đi trong hy vọng và của TGP Hà Nội

1. Hành trình cùng tha nhân

Đức Phanxicô ví cuộc đời như một cuộc hành hương, nơi mỗi người là lữ khách trên hành trình dương thế, đối diện với đói khát, mệt mỏi, đau đớn và thử thách tinh thần. Ngài mời gọi mỗi tín hữu tự vấn:

"Tôi có thực sự đang bước đi hay đang đứng yên, bất động, bị tê liệt vì sợ hãi và tuyệt vọng hay không muốn bước ra khỏi vùng an toàn của mình? Tôi có đang tìm cách thoát khỏi những dịp tội và những hoàn cảnh hạ thấp phẩm giá của tôi không?" (Sứ điệp Mùa Chay năm 2025)

Hành trình cùng tha nhân không chỉ dừng lại ở những hành động bác ái đơn lẻ, mà còn là sự đồng hành đích thực—nâng đỡ, chia sẻ gánh nặng với tình yêu thương và lòng trắc ẩn. Đây cũng là cơ hội để mỗi người trải nghiệm lòng thương xót của Thiên Chúa: khi giúp đỡ người khác, ta không chỉ hỗ trợ họ vượt qua khó khăn mà còn làm phong phú đời sống tâm linh của chính mình.

Mùa Chay là thời gian để xét lại mối tương quan với những người nghèo khổ, bệnh tật, bị bỏ rơi trong xã hội. Sự giúp đỡ không chỉ giới hạn ở nhu cầu vật chất mà còn bao gồm lời cầu nguyện, sự lắng nghe, động viên—những điều nhỏ bé nhưng có thể trở thành nguồn nâng đỡ lớn lao cho những ai đang gặp thử thách.

2. Sống tinh thần hiệp hành

Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đồng hành với tha nhân, đặc biệt là những người gần gũi: gia đình, bạn bè, đồng nghiệp. Ngài khuyến khích các tín hữu đặt mình vào vị trí của người di cư hay những kẻ xa lạ để học cách cảm thông, từ đó nhận ra lời mời gọi của Thiên Chúa.

"Liệu chúng ta có tỏ ra ân cần chào đón, bằng những cử chỉ cụ thể, cả những người ở gần lẫn những người ở xa hay không. Liệu chúng ta có làm cho người khác cảm thấy thuộc về cộng đồng hay giữ khoảng cách với họ." (Sứ điệp Mùa Chay năm 2025)

Sống tinh thần hiệp hành đòi hỏi bước đi trong yêu thương và kiên nhẫn, không chỉ như một hành trình cá nhân mà còn là một cuộc hành trình cộng đoàn, nơi mọi người nâng đỡ nhau trên đường về quê hương vĩnh cửu.

Hiệp hành còn bao hàm lắng nghe, đối thoại chân thành và chia sẻ đức tin. Khi biết mở lòng đón nhận quan điểm của nhau, đồng hành trong thử thách và vui mừng trước thành công của người khác, tinh thần hiệp hành thực sự được thể hiện. Điều này cũng đòi hỏi sự vượt qua khác biệt, chấp nhận quan điểm đa dạng trong tinh thần tôn trọng và yêu thương.

Mùa Chay là cơ hội để hàn gắn những mối tương quan rạn nứt, xây dựng sự hiệp nhất trong gia đình, giáo xứ và cộng đồng rộng lớn hơn.

3. Củng cố niềm hy vọng

Trích dẫn Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, Đức Giáo Hoàng nhắc rằng niềm hy vọng là “mỏ neo chắc chắn và kiên định của tâm hồn”, giúp con người đứng vững vì biết mình đang hướng đến vinh quang đời đời. Tuy nhiên, hy vọng không phải là một thái độ thụ động, mà phải trở thành động lực để hành động.

"Tôi có tin chắc rằng Thiên Chúa tha tội cho tôi không? Hay tôi hành động như thể tôi có thể tự cứu mình? Tôi có khao khát ơn cứu độ và xin Chúa giúp tôi đón nhận ơn cứu độ không?” (Sứ điệp Mùa Chay năm 2025)

Sống trong hy vọng có nghĩa là biến niềm tin vào Chúa Kitô thành hành động cụ thể. Hy vọng giúp ta nhìn nhận các biến cố cuộc đời dưới ánh sáng đức tin, thúc đẩy ta dấn thân vì “công lý, tình huynh đệ, chăm sóc ngôi nhà chung” và bảo đảm rằng “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Niềm hy vọng Kitô giáo còn mời gọi ta trở thành chứng nhân sống động của Tin Mừng. Khi hy vọng trở thành sức mạnh dẫn dắt cuộc sống, ta có thể lan tỏa niềm vui và bình an cho những người xung quanh. Mùa Chay là thời gian củng cố lòng tin vào lời hứa cứu độ của Thiên Chúa và vững bước trong sự phó thác.

Hơn nữa, hy vọng không chỉ hướng về tương lai mà còn giúp ta sống trọn vẹn giây phút hiện tại. Khi đặt niềm tin nơi Thiên Chúa, ta có thể đối diện khó khăn bằng tinh thần lạc quan, kiên trì và lòng cậy trông.

***

Mùa Chay không chỉ là thời gian của hy sinh và sám hối mà còn là dịp để củng cố niềm hy vọng vào sự Phục Sinh. Đức tin Kitô giáo đạt đến đỉnh cao khi ta không chỉ mong đợi thiên đàng, mà còn để Chúa Kitô thực sự ngự trị trong đời sống cá nhân và cộng đoàn ngay hôm nay, trên trần thế.

Sứ điệp Mùa Chay 2025 mời gọi mọi tín hữu cùng bước đi trong hy vọng, với lòng yêu thương, kiên nhẫn và sự hiệp thông sâu xa. Mỗi người được kêu gọi trở thành ánh sáng giữa thế gian, không ngừng chia sẻ niềm vui Tin Mừng và làm chứng cho sự hiện diện sống động của Thiên Chúa trong mọi cảnh huống cuộc đời.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP

Dòng Đa Minh Thánh Tâm

BẢN DỊCH VATICAN

Sứ điệp Mùa Chay 2025 của Đức Thánh Cha
Chúng ta hãy cùng nhau bước đi trong hy vọng
 

Anh chị em thân mến!

Với nghi thức sám hối xức tro trên đầu, chúng ta bắt đầu cuộc hành hương thường niên của Mùa Chay Thánh, trong đức tin và đức cậy. Giáo hội, là mẹ và là thầy, mời gọi chúng ta chuẩn bị tâm hồn và mở lòng đón nhận ân sủng của Thiên Chúa để có thể hân hoan cử hành chiến thắng phục sinh của Chúa Kitô trên tội lỗi và sự chết, như Thánh Phaolô đã thốt lên: "Tử thần đã bị chôn vùi. Đây giờ chiến thắng! Hỡi tử thần, đâu là chiến thắng của ngươi? Hỡi tử thần, đâu là nọc độc của ngươi (1Cr 15,54-55). Thật vậy, Chúa Giêsu Kitô, đã chịu đóng đinh và sống lại, là trung tâm đức tin của chúng ta và là bảo đảm cho niềm hy vọng của chúng ta vào lời hứa trọng đại của Chúa Cha, lời hứa đã được thực hiện nơi Con yêu dấu của Người: sự sống đời đời (x. Ga 10,28; 17,3)[1].

Trong Mùa Chay này, khi chúng ta cùng nhau chia sẻ ân sủng của Năm Thánh, tôi muốn chia sẻ với anh chị em một số suy tư về ý nghĩa của việc cùng nhau bước đi trong hy vọng và khám phá lời kêu gọi hoán cải mà Thiên Chúa, với lòng thương xót của Người, dành cho tất cả chúng ta, như là những cá nhân và cộng đoàn.

Trước hết là bước đi. Khẩu hiệu của Năm Thánh, “Những người hành hương hy vọng”, gợi nhớ đến cuộc hành trình dài của dân Israel hướng về Đất Hứa, được thuật lại trong sách Xuất Hành: cuộc hành trình khó khăn từ tình trạng nô lệ đến tự do, được mong muốn và hướng dẫn bởi Đức Chúa, Đấng yêu thương dân Người và luôn trung thành với họ. Và chúng ta không thể nhắc đến cuộc xuất hành trong Kinh Thánh mà không nghĩ đến nhiều anh chị em ngày nay đang chạy trốn khỏi những tình cảnh nghèo đói và bạo lực để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn cho bản thân và những người thân yêu của họ. Lời kêu gọi hoán cải đầu tiên xuất phát từ thực tế là tất cả chúng ta đều là những người hành hương trong cuộc sống; mỗi người được mời gọi dừng lại và tự hỏi cuộc sống của chúng ta phản ánh sự thật này như thế nào? Tôi có thực sự đang bước đi hay đang bị tê liệt, trì trệ, sợ hãi và tuyệt vọng, hoặc ngần ngại bước ra khỏi vùng an toàn của mình? Tôi có đang tìm những cách giải thoát bản thân khỏi những tình huống tội lỗi và hạ thấp phẩm giá của tôi không? Sẽ là một bài tập Mùa Chay tốt cho chúng ta khi so sánh cuộc sống hàng ngày của mình với cuộc sống của một người di cư hoặc người nước ngoài, để học cách đồng cảm với những trải nghiệm của họ và bằng cách này khám phá ra điều Thiên Chúa đang yêu cầu chúng ta để chúng ta có thể tiến triển tốt hơn trên hành trình về nhà Cha. Đây sẽ là một “cuộc xét mình” tốt cho tất cả chúng ta, những người lữ hành.

Điểm thứ hai, chúng ta hãy cùng nhau hành trình. Cùng nhau bước đi, hiệp hành, chính là ơn gọi của Giáo hội[2]. Các Kitô hữu được kêu gọi cùng nhau bước đi, chứ không phải như những lữ khách đơn độc. Chúa Thánh Thần thúc đẩy chúng ta ra khỏi chính mình để hướng về Thiên Chúa và anh chị em mình, và đừng bao giờ khép kín mình lại[3]. Bước đi cùng nhau có nghĩa là củng cố sự hiệp nhất được đặt nền trên phẩm giá chung của con cái Thiên Chúa (x. Gl 3,26-28); nghĩa là bước đi bên cạnh nhau, không chà đạp hay lấn át người khác, không đố kỵ hay giả tạo, không để ai bị bỏ lại phía sau hay cảm thấy bị loại trừ. Chúng ta hãy cùng đi về một hướng, hướng tới cùng một mục tiêu, quan tâm đến người khác bằng tình yêu thương và sự kiên nhẫn.

Trong Mùa Chay này, Thiên Chúa yêu cầu chúng ta kiểm chứng xem trong cuộc sống của chúng ta, trong gia đình, tại nơi làm việc, trong giáo xứ hay cộng đoàn tu trì, chúng ta có khả năng đồng hành với người khác, lắng nghe, vượt qua cám dỗ thu mình vào sự tự tham chiếu và chỉ quan tâm đến nhu cầu của riêng mình hay không. Chúng ta hãy tự hỏi trước Chúa xem, liệu chúng ta, với tư cách là các giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân phục vụ Vương quốc Thiên Chúa, có thể cùng làm việc với nhau hay không. Liệu chúng ta có thái độ chào đón, bằng những cử chỉ cụ thể, những người đến gần chúng ta và những người ở xa chúng ta không. Liệu chúng ta có làm cho mọi người cảm thấy họ là một phần của cộng đồng hay để họ ở bên lề[4]. Đây là lời kêu gọi hoán cải thứ hai: hoán cải hiệp hành.

Điểm thứ ba là chúng ta cùng nhau thực hiện hành trình này trong hy vọng, bởi vì chúng ta được ban một lời hứa. Ước gì hy vọng không làm chúng ta thất vọng (x. Rm 5,5), sứ điệp trung tâm của Năm Thánh[5], trở thành điểm quy chiếu cho hành trình Mùa Chay của chúng ta hướng đến chiến thắng Phục Sinh. Như Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI đã dạy chúng ta trong Thông điệp Spe Salvi, “con người cần tình yêu vô điều kiện. Con người cần sự chắc chắn khiến họ phải nói: 'Cho dầu là sự chết hay sự sống, thiên thần hay ma vương quỷ lực, hiện tại hay tương lai, hoặc bất cứ sức mạnh nào, trời cao hay vực thẳm hay bất cứ một loài thụ tạo nào khác, không có gì tách được chúng ta ra khỏi tình yêu của Thiên Chúa thể hiện nơi Đức Kitô Giêsu, Chúa chúng ta' (Rm 8, 38-39)[6]. Chúa Giêsu, tình yêu và hy vọng của chúng ta, đã phục sinh[7]. Người đang sống và hiển trị trong vinh quang. Sự chết đã được biến đổi thành chiến thắng và đức tin cùng hy vọng lớn lao của người Kitô hữu đặt vào điều này: sự phục sinh của Chúa Kitô!

Và đây là lời kêu gọi hoán cải thứ ba: đó là lời kêu gọi hy vọng, tin tưởng vào Thiên Chúa và vào lời hứa vĩ đại của Người về sự sống vĩnh cửu. Chúng ta phải tự hỏi: Tôi có tin chắc rằng Thiên Chúa tha thứ tội lỗi của tôi không? Hay tôi hành động như thể tôi có thể tự cứu mình? Tôi có khao khát ơn cứu độ và cầu xin sự trợ giúp của Thiên Chúa để đón nhận ơn cứu độ không? Tôi có sống cụ thể niềm hy vọng giúp tôi diễn giải các sự kiện trong lịch sử và thúc đẩy tôi dấn thân thực hiện công lý, tình huynh đệ, chăm sóc ngôi nhà chung, và theo cách mà không ai bị bỏ lại phía sau không?

Thưa anh chị em, nhờ tình yêu của Thiên Chúa nơi Chúa Giêsu Kitô, chúng ta được nâng đỡ trong niềm hy vọng không làm chúng ta thất vọng (x. Rm 5,5). Hy vọng là “mỏ neo chắc chắn và kiên định của tâm hồn”[8]. Hy vọng thúc đẩy Giáo hội cầu nguyện cho "tất cả mọi người được cứu độ" (1 Tm 2,4) và chờ đợi để được hưởng vinh quang thiên đàng cùng với Chúa Kitô, Phu Quân của mình. Đây là lời cầu nguyện của Thánh Têrêsa Avila: “Hãy hy vọng, linh hồn tôi ơi, hãy hy vọng. Bạn không biết ngày nào hay giờ nào. Hãy thật tỉnh thức, bởi vì mọi thứ trôi qua trong chớp mắt, mặc dù sự thiếu kiên nhẫn của bạn có thể khiến điều chắc chắn trở nên không chắc chắn, và khiến một thời gian rất ngắn trở nên thật dài" (Lời than thở của tâm hồn với Thiên Chúa, 15, 3)[9].

Xin Đức Trinh Nữ Maria, Mẹ của Hy Vọng, chuyển cầu cho chúng ta và đồng hành cùng chúng ta trên hành trình Mùa Chay.

Roma, Đền thờ thánh Gioan Laterano, ngày 6 tháng 2 năm 2025,
lễ nhớ Thánh Phaolô Miki và các bạn tử đạo.
PHANXICÔ

------------------------------------------------------------------------

TỔNG GIÁO PHẬN HÀ NỘI

THƯ MỤC VỤ MÙA CHAY 2025

NIỀM HY VỌNG ĐÍCH THỰC

Kính gửi Quý Cha, Quý Tu sĩ, Quý Chủng sinh và Anh Chị Em tín hữu.

Trong bối cảnh Năm Thánh, chúng ta cử hành Mùa Chay với niềm hy vọng. Niềm hy vọng Ki-tô giáo tiếp thêm nghị lực cho chúng ta trong cuộc sống lữ hành, với xác tín vào lòng nhân hậu yêu thương của Thiên Chúa. Sắc tím là màu của hy sinh, nhưng cũng là màu của hy vọng. Thánh Phao-lô mời gọi các Ki-tô hữu hướng tới niềm hy vọng đích thực là sự sống vĩnh cửu đời sau, và ngài khẳng định: “Nếu chúng ta đặt hy vọng vào Đức Ki-tô chỉ vì đời này mà thôi, thì chúng ta là những kẻ đáng thương hơn hết mọi người.” (1 Cr 15, 19). Để đạt được điều chúng ta hy vọng, cần phải vững tin, kiên trì và phó thác. Trong Mùa Chay hy vọng này, tôi mời gọi anh chị em tận dụng thời gian ân sủng để cầu nguyện, hối cải và hy sinh, hầu đạt được niềm vui vĩnh cửu nhờ hy vọng nơi Đức Giê-su phục sinh.

Mùa chiến đấu thiêng liêng

Khi chuyên cần thực hiện những thực hành đạo đức của Mùa Chay là ăn chay, cầu nguyện và bác ái, chúng ta bước vào trận chiến đấu thiêng liêng. Qua những hy sinh của chay tịnh, chúng ta chiến thắng những tham vọng và khuynh hướng xấu của bản thân; nhờ cầu nguyện, chúng ta có sức mạnh của Chúa để sống quảng đại với tha nhân khi thực thi bác ái. Như thế, ăn chay không chỉ để chu toàn luật buộc, mà còn để làm chủ bản thân, đồng thời canh tân mối tương quan với Thiên Chúa, với tha nhân và với chính mình.

Hành hương là hành trình trở về

Khái niệm hành hương được Đức Thánh Cha Phan-xi-cô nhấn mạnh trong Sắc chỉ mở Năm Thánh. Khi hành hương trong tâm tình cầu nguyện và chấp nhận nhiều bất tiện, chúng ta ý thức về sự mỏng giòn chóng qua của kiếp người, đồng thời tin cậy và phó thác nơi Đức Ki-tô, là Thầy và là người hướng đạo của chúng ta. Việc nhận thức tình trạng bất toàn của mình và sự cần thiết của ơn thánh là điều kiện quan trọng để các cuộc hành hương mang lại hiệu quả thiêng liêng. Trên con đường hành hương cuộc đời, chúng ta luôn vững niềm trông cậy, vì Chúa luôn nâng đỡ chúng ta như Người mời gọi: “Tất cả những ai đang vất vả mang gánh nặng nề, hãy đến cùng tôi, tôi sẽ cho nghỉ ngơi bồi dưỡng” (Mt 11,28).

Theo nghĩa thiêng liêng, hành hương cũng là cuộc trở về. Lời mời gọi trở về được lặp lại nhiều lần trong Phụng vụ Mùa Chay. Trở về là sám hối ăn năn, nhìn lại chính mình để sửa những sai lỗi. Đức Thánh Cha viết trong Sứ điệp Mùa Chay năm nay như sau: “Lời kêu gọi hoán cải đầu tiên xuất phát từ thực tế là tất cả chúng ta đều là những người hành hương trong cuộc sống; mỗi người được mời gọi dừng lại và tự hỏi cuộc sống của chúng ta phản ánh sự thật này như thế nào? Tôi có thực sự đang bước đi hay đang bị tê liệt, trì trệ, sợ hãi và tuyệt vọng, hoặc ngần ngại bước ra khỏi vùng an toàn của mình? Tôi có đang tìm những cách giải thoát bản thân khỏi những tình huống tội lỗi và hạ thấp phẩm giá của tôi không?”.

Để sống niềm hy vọng một cách thiết thực trong Mùa Chay này, tôi đề nghị những thực hành cụ thể như sau:

1- Tái khám phá vẻ đẹp của Phụng vụ. Đây là định hướng mục vụ năm 2025 của Tổng Giáo phận. Tôi mời gọi anh chị em siêng năng tham dự Thánh lễ và rước lễ khi có thể. Thánh Thể chính là sức mạnh của những người lữ hành hy vọng.

2- Đọc và suy niệm Lời Chúa. Thông thường, chúng ta coi nhẹ việc đọc Kinh Thánh và ít khi để ý lắng nghe các Bài đọc cũng như bài giảng trong Thánh lễ. Cần chú tâm lắng nghe Lời Chúa, để Lời Chúa giúp chúng ta củng cố niềm hy vọng, vì “Lời Chúa là ngọn đèn soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường con đi” (Tv 119,105).

3- Tập sống đơn giản. Cuộc sống hôm nay làm chúng ta quá lệ thuộc vào tiện nghi. Khái niệm hành hương giúp chúng ta sống buông bỏ và tìm niềm hạnh phúc nơi bối cảnh cụ thể mình đang sống. Mỗi chuyến hành hương là hành trình ra khỏi mình, trút bớt những tham vọng, ra khỏi những ích kỷ, nhỏ nhen để sống quảng đại và bao dung hơn.

4- Hướng về Đấng Phục sinh. Chúa Giê-su sống lại bước ra khỏi mồ là nền tảng hy vọng cho chúng ta. Khi chấp nhận những hy sinh khổ chế trong Mùa Chay, chúng ta sẽ được sống lại với Đức Giêsu, cảm nhận niềm vui và hạnh phúc tuôn chảy từ ngôi mộ trống của Người. Đức Thánh Cha viết trong Sứ điệp Mùa Chay: “Chúa Giê-su, tình yêu và hy vọng của chúng ta, đã phục sinh. Người đang sống và hiển trị trong vinh quang. Sự chết đã được biến đổi thành chiến thắng và đức tin cùng hy vọng lớn lao của người Kitô hữu đặt vào điều này: sự phục sinh của Chúa Ki-tô”.

Thưa Quý Cha và Anh Chị Em,

Hy vọng không làm chúng ta thất vọng. Đó là khẳng định của thánh Phao-lô. Đây là sứ điệp trọng tâm của Năm Thánh, và là sự khích lệ chúng ta trong hành trình đức tin. Dẫu cuộc sống còn nhiều lo toan thử thách, chúng ta vẫn vững niềm trông cậy vào quyền năng của Thiên Chúa và lòng nhân hậu của Ngài.

Bước vào Mùa Chay cũng là khởi đầu tháng Ba kính Thánh Cả Giu-se, Quan thầy Tổng Giáo phận Hà Nội. Chúng ta hãy đến với ngài, để học những bài học cần thiết cho cuộc sống, nhất là sự đơn sơ khiêm nhường và cậy trông phó thác. Nhờ lời chuyển cầu của Thánh Giu-se, xin Chúa ban cho chúng ta một Mùa Chay dư tràn ơn phúc, chan chứa hy vọng và dồi dào niềm vui.

Hà Nội, ngày 27 tháng 02 năm 2025

+ Giu-se Vũ Văn Thiên
Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội