Toàn văn sứ điệp Mùa Chay năm 2026 của Đức Thánh cha Lêô XIV

“Lắng nghe và ăn chay
Mùa Chay như thời gian của hoán cải”

Anh chị em thân mến!

Mùa Chay là thời gian mà Hội thánh, trong sự ân cần của người mẹ, mời gọi chúng ta đặt lại mầu nhiệm Thiên Chúa vào trung tâm đời sống mình, để đức tin được khơi lại sức sống và trái tim không bị phân tán giữa những lo âu và xao lãng của mỗi ngày.

Mọi hành trình hoán cải đều bắt đầu khi chúng ta để cho Lời chạm đến mình và đón nhận Lời với tâm hồn ngoan ngoãn. Vì thế, có một mối liên hệ giữa hồng ân Lời Chúa, không gian hiếu khách mà chúng ta dành cho Lời Ngài, và sự biến đổi mà Lời thực hiện. Do đó, hành trình Mùa Chay trở thành cơ hội thuận lợi để lắng nghe tiếng Chúa và canh tân quyết tâm bước theo Đức Kitô, cùng Người đi trên con đường lên Giêrusalem, nơi hoàn tất mầu nhiệm cuộc Thương Khó, sự chết và sự Phục Sinh của Người.

Lắng nghe

Năm nay, trước hết tôi muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dành chỗ cho Lời Chúa qua sự lắng nghe, bởi vì thái độ sẵn sàng lắng nghe là dấu chỉ đầu tiên cho thấy ước muốn bước vào tương quan với người khác.

Chính Thiên Chúa, khi tỏ mình cho ông Môsê trong bụi gai cháy, đã cho thấy lắng nghe là đặc tính riêng của Người: “Ta đã thấy cảnh khốn cùng của dân Ta bên Ai Cập và đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3,7). Việc lắng nghe tiếng kêu của người bị áp bức là khởi đầu của một lịch sử giải phóng, trong đó Chúa lôi cuốn cả Môsê, sai ông mở ra con đường cứu độ cho con cái Người đang sống trong cảnh nô lệ.

Thiên Chúa là Đấng dấn thân, hôm nay cũng chạm đến chúng ta qua những tư tưởng làm rung động trái tim Người. Vì thế, việc lắng nghe Lời Chúa trong phụng vụ đào luyện chúng ta biết lắng nghe thực tại một cách đích thực hơn: giữa muôn vàn tiếng nói đi ngang qua đời sống cá nhân và xã hội của chúng ta, Kinh thánh giúp ta nhận ra tiếng kêu phát xuất từ đau khổ và bất công, để tiếng kêu ấy không bị bỏ mặc không lời đáp. Bước vào thái độ nội tâm của sự đón nhận này nghĩa là để cho Thiên Chúa dạy chúng ta biết lắng nghe như Người, đến độ nhận ra rằng “thân phận của người nghèo là một tiếng kêu, xuyên suốt lịch sử nhân loại, luôn gọi hỏi đời sống chúng ta, các xã hội chúng ta, các hệ thống chính trị và kinh tế, và sau cùng, cả chính Hội thánh”. (Tông huấn Dilexi te, 4-10-2025, 9).

Ăn chay

Nếu Mùa Chay là thời gian lắng nghe, thì ăn chay là thực hành cụ thể giúp ta sẵn sàng đón nhận Lời Chúa. Việc kiêng ăn là một thực hành khổ chế rất cổ kính và không thể thay thế trên hành trình hoán cải. Chính vì liên hệ đến thân xác, nên nó làm rõ hơn điều chúng ta thực sự “đói” và điều ta cho là thiết yếu cho sự sống mình. Nhờ đó, ta biết phân định và sắp xếp lại các “ham muốn”, giữ cho cơn đói khát công lý luôn tỉnh thức, không rơi vào cam chịu, nhưng được hướng dẫn để trở thành lời cầu nguyện và trách nhiệm đối với tha nhân.

Thánh Augustinô, với sự tinh tế thiêng liêng, cho thấy sự căng thẳng giữa thời gian hiện tại và sự viên mãn tương lai trong việc canh giữ tâm hồn này khi ngài nói: “Trong cuộc sống trần thế, con người có phần phải đói và khát sự công chính; còn được no thỏa thì thuộc về đời sau. Các thiên thần được no đầy thứ bánh ấy, thứ lương thực ấy; còn con người thì đói khát nó, luôn vươn mình trong ước muốn. Sự vươn mình trong ước muốn ấy làm tâm hồn được nới rộng và gia tăng khả năng của nó.” (S. Agostino, L’utilità del digiuno, 1.1). Hiểu theo nghĩa này, ăn chay không chỉ giúp ta rèn luyện và thanh luyện ước muốn, làm cho nó tự do hơn, mà còn mở rộng nó, để ước muốn hướng về Thiên Chúa và thôi thúc ta hành động vì điều thiện.

Tuy nhiên, để việc ăn chay giữ được chân lý Tin mừng và tránh cám dỗ làm cho lòng mình kiêu ngạo, nó luôn phải được sống trong đức tin và khiêm nhường. Ăn chay đòi hỏi phải gắn bó với sự hiệp thông với Chúa, vì “người không biết nuôi dưỡng mình bằng Lời Thiên Chúa thì không thực sự ăn chay”. Là dấu chỉ hữu hình của quyết tâm nội tâm muốn, nhờ ơn thánh, tránh xa tội lỗi và sự dữ, ăn chay còn bao gồm những hình thức từ bỏ khác giúp ta xây dựng một lối sống giản dị hơn, bởi vì “chỉ sự khổ chế mới làm cho đời sống Kitô hữu trở nên mạnh mẽ và chân thực”. (S. Paolo VI, Catechesi, 8 febbraio 1978).

Vì thế, tôi muốn mời gọi anh chị em thực hành một hình thức từ bỏ rất cụ thể nhưng thường ít được coi trọng: đó là kiêng những lời nói làm tổn thương và làm đau người khác. Hãy bắt đầu giải trừ vũ khí nơi ngôn ngữ của mình, từ bỏ những lời sắc bén, những phán xét vội vàng, những lời nói xấu người vắng mặt không thể tự vệ, những lời vu khống. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng học cách cân nhắc lời nói và vun trồng sự dịu dàng: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, và trong các cộng đoàn Kitô hữu. Khi đó, nhiều lời hận thù sẽ nhường chỗ cho những lời hy vọng và bình an.

Cùng nhau

Sau cùng, Mùa Chay làm nổi bật chiều kích cộng đoàn của việc lắng nghe Lời và thực hành ăn chay. Kinh Thánh cũng nhấn mạnh khía cạnh này qua nhiều cách. Chẳng hạn, khi sách Nêhêmia kể rằng dân chúng đã tụ họp để nghe đọc công khai sách Luật, và thực hành ăn chay, chuẩn bị cho việc tuyên xưng đức tin và thờ lạy, nhằm canh tân giao ước với Thiên Chúa (x. Nkm 9,1-3).

Tương tự, các giáo xứ, gia đình, nhóm giáo hội và cộng đoàn tu trì của chúng ta được mời gọi cùng nhau bước đi trong Mùa Chay, trong đó việc lắng nghe Lời Thiên Chúa - cũng như tiếng kêu của người nghèo và của trái đất - trở thành hình thức của đời sống chung, và việc ăn chay nâng đỡ một sự sám hối thực sự. Trong viễn tượng này, sự hoán cải không chỉ liên quan đến lương tâm của từng cá nhân, mà còn đến phong cách các mối tương quan, chất lượng của đối thoại, khả năng để cho thực tại chất vấn và nhận ra điều thực sự định hướng ước muốn của chúng ta, cả trong các cộng đoàn Giáo hội lẫn trong nhân loại đang khát khao công lý và hòa giải.

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy xin ơn để có một Mùa Chay làm cho tai chúng ta nhạy bén hơn trước tiếng Chúa và trước tiếng của những người bé mọn. Xin cho chúng ta có sức mạnh của một sự ăn chay cũng chạm đến cả lời nói, để những lời làm tổn thương được giảm bớt và không gian cho tiếng nói của người khác được mở rộng. Và chúng ta hãy dấn thân để các cộng đoàn của mình trở thành nơi tiếng kêu của người đau khổ được đón nhận, và sự lắng nghe làm phát sinh những hành trình giải phóng, giúp chúng ta sẵn sàng và mau mắn hơn trong việc góp phần xây dựng nền văn minh tình thương.

Tôi chân thành chúc lành cho tất cả anh chị em và cho hành trình Mùa Chay của anh chị em.

Làm tại Vatican, ngày 05 tháng Hai năm 2026, lễ kính thánh Agata, trinh nữ và tử đạo.
LÊÔ XIV, Giáo hoàng

SỐNG MÙA CHAY
Trong Sứ Điệp Mùa Chay 2026, Đức Thánh Cha mời gọi chúng ta sống ba chiều kích: (1) Lắng nghe; (2) Ăn chay; (3) Cùng nhau.

1. Lắng nghe:

“Ta đã thấy cảnh khổ cực của dân Ta bên Ai Cập và Ta đã nghe tiếng chúng kêu than” (Xh 3,7). Lắng nghe đồng nghĩa với giải cứu, Thiên Chúa đã nghe tiếng kêu than của Dân Chúa và Người đã giải thoát họ. Chúng ta là con cái Thiên Chúa, chúng ta cũng phải trở nên giống như Người: căn tính của Người là “lắng nghe”, yếu tính của Người là “giải thoát”, Người chính là Đấng Cứu Độ, vì thế, trong Mùa Chay này, ta hãy “lắng nghe” lời mời gọi của Người: hãy “giải thoát” Dân Người khỏi nghèo đói, khỏi ách nô lệ của thế gian này. Đức Giêsu đã dạy: “Hãy để ý đến điều anh em nghe” (x. Mc 4,24) và“Hãy để ý đến cách thức anh em nghe” (x. Lc 8,18), “điều” và “cách thức” chúng ta lắng nghe sẽ quyết định số phận tương lai của nhân loại chúng ta: hiện nay, sở dĩ, ngày càng có nhiều những lời nói tiêu cực tràn lan trên khắp thế giới, là bởi vì, có rất nhiều người muốn nghe chúng, càng có nhiều người quan tâm đến chúng, chúng càng mau chóng sinh sôi nảy nở. Những lời nói tiêu cực giống như lửa hỏa ngục, ta phải dập tắt chúng, ngay khi, chúng bắt đầu nhen nhóm. Ước gì ta thích lắng nghe lời sự thật, để, lời dối trá bị tận diệt; ưa lắng nghe lời sự sống, để, lời chết chóc bị diệt tan; chuộng lắng nghe những lời yêu thương và chữa lành, để, những lời hận thù và gây thương tổn bị đẩy lùi và bị diệt trừ vĩnh viễn.

2. Ăn chay:

Nhân loại hiện nay đang “bị nhiễm bệnh”, và bệnh tình ngày một trầm trọng hơn, như thầy thuốc với con bệnh, như bác sĩ với bệnh nhân, Thiên Chúa đã dùng ống nghe để “nghe bệnh”, chẩn đoán bệnh, sau đó, truyền: phải kiêng cữ, không được ăn những thức ăn nào làm tổn hại đến sức khỏe. Ăn chay, ăn kiêng để phân định và sắp xếp lại những “ham muốn ăn uống”: phải ăn những thức ăn nào để bồi bổ, phục hồi sức khỏe; phải kiêng cữ, không được ăn những thức ăn nào để tránh bệnh tình trở nên nghiêm trọng hơn. Chúng ta phải ăn Lời Chúa, Lời Hằng Sống, lời sự thật, lời công lý và hòa bình để nuôi dưỡng, chữa trị và giải phóng nhân loại khỏi nền văn minh sự chết, khỏi bất công bạo tàn, và chiến tranh hủy diệt. Chúng ta phải kiêng cữ, không được ăn những lời gây tổn thương làm đau lòng người khác: những lời gây hận thù, chia rẽ, vu khống, xét đoán vô căn cứ; những lời gian dối, như xưa kia, Satan, cha đẻ của sự dối trá đã dùng để cám dỗ ông bà Nguyên Tổ; càng có nhiều người nói những lời giả dối, Satan càng có thêm con cái; càng có nhiều lời dối gian, Satan càng có thêm nhiều chỗ bám víu. Trong Mùa Chay này, ta hãy ăn chay những lời nói tiêu cực: để thói quen nói nghĩ xấu, và nói những lời không tốt trong chúng ta bị bỏ đói, ngõ hầu, những suy nghĩ tiêu cực và những lời nói xấu của chúng ta sẽ bị chết vì đói và bị diệt trừ vĩnh viễn.

3. Cùng nhau:

Chúng ta là những chi thể trong cùng một thân thể của Đức Kitô, vì thế, chúng ta: không một mình “lắng nghe”, không một mình “ăn chay”, nhưng, chúng ta phải cùng nhau lắng nghe, cùng nhau ăn chay, bởi vì, một mình, chúng ta không thể giải cứu được chính mình và thế giới này; chúng ta phải làm cùng với nhau và cùng với Chúa, vì, không có Chúa, chúng ta không thể làm được gì. Thiên Chúa đã nhập thể làm người, mà lại còn, nhận lấy một thân phận thấp bé, bần cùng nhất. Vì thế, địa chỉ để đến với Thiên Chúa gần nhất, là đến với con người, nhất là những người hèn mọn.

Sống Mùa Chay, chắc chắn, chúng ta không thể không quan tâm đến những con người nghèo khổ, bất hạnh, bị gạt ra bên lề xã hội, và mỗi khi, nỗ lực thăng tiến công lý, hòa bình, và xây dựng nền văn minh tình thương của ta dường như bị bế tắc, chúng ta hãy quy tụ lại cùng nhau lắng nghe Lời Chúa, cùng nhau ăn chay như hoàng hậu Ét-te và toàn dân đã làm, như dân thành Ninivê từ vua đến thường dân, thậm chí, cả súc vật đã thực hiện, ngõ hầu, lời kêu than của chúng ta vọng thấu lên tới Chúa, chắc chắn, Người sẽ thương đáp lời và giải cứu chúng ta. Ước gì được như thế!

Bài: Emmanuel Nguyễn Thanh Hiền, OSB